Elektrik Enerji Deposu
Ali Sağlam tarafından yazıldı   
Salı, 14 Ekim 2008 18:38
1.3/5 (4 oy)
akuTeknoloji - Akümulatör -- Güneş panelleri ile elektrik üretimine geçmek istediğiniz zaman ve sistem şebekenden bağımsız olacak ise o zaman üretilen elektrik enerjisini depolamanız gerekiyor.
Elektrik enerjisini depolamak için akü gerekmektedir ve pv sistemin en zayıf ve bunun dışında en pahalı parçalarından biridir. Elektrik enerjisini depolamak için seçilen akünün kapasitesi yeterli olması ve aküde depolanan enerji kullanımına geçildiğinde akü deşarj olmaması gerekmektedir.
 
Akü kapasitesi nasıl hesaplanır?
 
Akümülatörlerin kapasitesi, hatalı olsa dahi, genel olarak [Ah] (amper-saat) biriminde belirlenir ve doğrusunu söylemek gerekirse "Nominal Yük" hakkında konuşmamız gerekir. Daha iyi anlaşılması için C100 = 100 Ah kapasiteli bir akü 100 h  (saat) 1 A akım sağlar. Tabii ki bu tam doğru değildir ve yanıltıcı olabilir. 
Kapasite FormülüSığalık, sığa veya kapasitans adlarıyla da anılan kapasite değeri, elektriksel gerilimin içerdiği elektriksel yükü tanımlayan büyüklüktür. Toplam yükün gerilime bölünmesi ile elde edilir: i(t) = C × du(t) / dt » C = Q / U = 1 As / 1 V = 1F (Farad). Kapasite formülüne göre 1 Ah = 3600 C
Akü üreticileri akü kapasitesini Cx olarak belirler. Cx zamana (saat) bağlı kapasitedir ve genel olarak C10, C20 ve C100 olarak belirlenir. Misal: C20 = 85 Ah ve C100 = 100 Ah.İki C100 = 100 Ah aküyü karşılaştırdığınız zaman C10 veya C20 kapasite gücü daha büyük olanı daha iyidir. Kaliteli akü üreticileri C20 yerine C10 kullanırlar ama genelde C20 ve C100 kullanılır.
Akümülatörün zamana bağlı kapasitesi gerçekleşen elektrik akım oranından ibarettir. Akım yüksek olursa akü kapasitesi düşer. Aküye [C100 = 100 Ah, C10 = 85 Ah] bağlanan tüketici 1 A çekiyorsa nominal olarak bu tüketici ~ 100 saat çalışır ama 10 A çekiyorsa 8,5 saat çalışır (10 saat değil) ve %15 kapasite kayıbı demektir. Verilen Cx değerini hesaplama açışından daha iyi anlayabilmek için (tam doğru olmasa da) [Ix] akım değeridir.

Ix = C100 / X

C100 = 245 Ah ve C20 = 230 Ah kapasiteli bir akü 2.45 A akım da 245 saat ve 12,25 A akım da zannedilen gibi 245 Ah / 12,25 A = ~20 saat değil sadece 230 Ah / 12,25 A = ~18,5 saat tüketici çalıştırılabilir. 12,25 A akım akü kapasitesinin yüzdelik oranıdır, yani I20 = 245 / 20 = 12,25 A
Burada hata var diyenler haklıdır çünkü hesaplamada birimlerde uyuşmazlık oluşuyor ama hesaplanan değer genel açıdan doğrudur ve kullanılabilir. 
 
Akü kapasitesi neden düşüyor?
 
C100 ve C20 arasındaki kapasite değerinin farklı olmasının nedeni, akım oranının farklı olmasından kaynaklanır. Yüksek akımlar da akünün iç direncinde oluşan kayıplardan ve kimyasal reaksiyon yeterince hızlı gerçekleşemediğinden dolayı akünün kapasitesi düşer.
Akü kapasitesini daima yüksek tutabilmek için mümkün oldukça akım oranını düşük tutmak gerekir. Bu demek oluyor ki akü ne kadar yavaş deşarj olursa verimliliği o kadar yüksek olur. Bunu gerçekleştirmek için tüketiciler tarafından maksimum akımı bilmeniz ve bu veri ile çalışmanız gerekmektedir.
Maksimum deşarj akımı C5 dir. C100 = 100 Ah akü için maks. deşarj akımı I5 = 100 / 5 = 25 A. Daha yüksek deşarj akımlarda akü çabuk ısınabilir ve patlayabilir.
 
Devre dayanıklığı neden önemlidir?
 
Devre dayanıklığı veya saykıl sağlamlığı akünün ortalama ömrünü belirler. Şebekenden bağımsız messagebox_info.png Fotovoltaik sistemlerde akü bir yandan jeneratörler tarafından doldurulur, öbür taraftan tüketiciler tarafından boşaltılır. Aküler şarj deşarj dolayı kaynaklanan işlemden dolayı iç yapısında kimyasal reaksiyonlardan dolayı kapasite kayıbına uğrar. Daha iyi anlayabilmeniz için bu makaleyi okuyunuz. 
solar-devirAyrıca akünün kullanımında akü kapasitesin yüzde kaç oranı kullanılmış olması önemlidir. Akünün daimi kullanımında kapasitesinin %50 oranı kullanılıyorsa %20 kapasite kullanımına göre ömrü kısalır.
 
Bu olayı daha iyi anlabilmemiz için sağ taraftaki grafik incelemesi yapalım. Sağ tarafta dört akü tipi bulunmaktadır: Oto Akü, Solar Akü, OPzP ve OPzS. Bu akülerin %40 kapasite kullanımında akülerin devre sayısı: Oto Akü = 100, Solar Akü = 750, OPzP = 2150 ve OPzS = 4500 değerindedir.
 
Bu akülerin kapasite kullanımı %20 olarak hesapladığımız zaman devre sayısı artmaktadır. %20 kullanım: Oto Akü = 500, Solar Akü = 1250, OPzP = 3250 ve OPzS = > 8000
 
Şebekeden bağımsız fotovoltaik sistemlerde elektrik enerjisini depolamak için kullanılan akümulatörlerin randınmanlı işlemesi için sadece basit bir kapasite hesaplaması yetmemektedir. Bunun dışında kapasite hesaplaması için akümulatörlerden zamana dayalı çekilen akım ve kullanılan kapasite önemlidir.
 
"Ehh ne anladım şimdi" diyenler için
 
Etik açıdan bakılırsa biraz haksızlık denilebilir ama şirketimizi ticari açıdan biraz korumam gerekiyor. Bundan dolayı fazla detaya girmem mümkün değil ama tabii ki ipuçları vereceğim. 12 V DC akümulatöre bağlanmış olan invertör ile 220 V AC ile çalışan 100 W ampul için ~8,3A gerekiyor → 100 W = 12 V × 8,3 A. C100 = 100 Ah ve C10 = 85 Ah kapasiteli akümulatör düşünürsek ve maksimum kapasite kullanımı olarak %20 sınırını göz önünde tutarsak, 12 V DC sistemde 100 W ampulu en fazla 2 saat çalıştırma imkanı olur. 
Gelelim işin püf noktasına. Akümulatörlerden çekilen akım oranını düşürmek için ya sistem voltajı ya da akü kapasitesi yükseltilmesi gerekiyor. Her iki çözüm için akümulatör sayısını arttırmamız gerekiyor. Sistem voltajını yükselttiğimiz zaman [4 × C100 = 100 Ah seri → C100 = 100 Ah ↔ 48 V DC → ~2 A] veya kapasiteyi yükselttiğimiz zaman [4 × C100 = 100 Ah paralel → C100 = 400 Ah ↔ 12 V DC → ~8,3 A] daha düşük akım elde ediyoruz.
 
Sistemin tasarımında oynayarak ~100 W ampulu 10 h çalıştırma imkanı sağlamış olduk. Bu süreyi dörte böldüğümüzde ~2,5 h elde ediyoruz ve sistemin daha randımanlı çalıştığını görüyoruz. 
 
Gördüğnüz gibi, akümulatörlerin tasarımını doğru yapmaya kalkıştığınız zaman maliyet birden yükseliyor ama akümulatörler daha randımanlı çalışıyor ve akülerin ömrü uzuyor. Sizler için sunulan çözüm rahatlatıcı değilse haklı olabilirsiniz ama maalesef başka çözüm yok. Akümulatörler olsa da olmuyor olmasa da olmuyor. Sizler için 100 W ampul için en kolay çözüm yolunu tabii ki sunmadan edemiyeceğim.
 
100 W ampul yerine 15 W kompak fluasan ampul kullanın ve başınız ağrımasın.

 AC_REPORT

Bu makaleyi sitene aktar

Sitende bu makaleye yönlendirme yapmak istiyorsan,
aşağıdaki kodu CTRL+C tuşuna basarak kopyala ve sitene ekle.




Ön izlenim :


 

Yorum ekle

Resminizi görüntületmek için gravatar.com sitesine üye olmanız gerekmektedir.


Güvenlik Kodu
Yenile